Dzieci nie kojarzą nam się ani z wielkimi wyzwaniami, ani z bronią, walką i śmiercią. A jednak… Prawie jedenaście wieków naszej historii obfituje w tysiące przykładów heroizmu tak duchowego, jak i fizycznego polskich dzieci oraz polskiej młodzieży. Niewielu wie, że już Mieszko I musiał zaryzykować wolnością i życiem swego potomka Bolesława, oddając go cesarzowi jako zakładnika. Z okresu średniowiecza bardziej może znana jest tragedia dzieci głogowskich z 1109 r., ale generalnie najmłodsi rzadko trafiają na karty historii. Tymczasem ich bohaterstwo, niezłomność i poświęcenie często nie miały sobie równych. Za niezwykle cenną zatem uznać trzeba inicjatywę trojga znakomitych historyków toruńskich, którzy w jednym dziele dokonali przybliżenia czynów polskich dzieci w różnym wieku, żyjących w różnych epokach, od czasów najdawniejszych po III RP. Powstała książka, jakiej dotychczas jeszcze nie było.Głównymi postaciami zebranych tu fascynujących opowieści są bardzo młodzi ludzie wywodzący się z różnych stanów i o różnych pozycjach w społeczeństwie; od królów po zwykłych uczniów. Łączą ich bohaterstwo oraz ofiarowanie swych dziecięcych i młodzieńczych lat na ojczystym ołtarzu. Równoległym i oczywiście powiązanym z tym tematem jest męczeństwo polskich dzieci. Na co dzień nie zdajemy sobie sprawy z jego rozmiarów, które budzą grozę i zarazem gwałtowne oburzenie, a czasem nawet wprost niedowierzanie, że do tego mogło dojść. I nie chodzi tu bynajmniej tylko o okres II wojny światowej. Te wszystkie doznane, niezliczone krzywdy można wybaczyć, ale zapomnieć ich nie wolno nigdy! Oznaczałoby to bowiem, że ofiara tych heroicznych dziewcząt i chłopców poszła na marne.Książkę tę czyta się z zapartym tchem, a nieraz i ze łzą w oku. Wrażenie potęgują świetnie dobrane ilustracje, dostarczając zarazem także porcję dodatkowej wiedzy. Opisane tu bohaterstwo najmłodszych jest niezwykle głębokie i budujące; nie tylko dla ich równolatków, ale dla każdego pokolenia. Tytuły rozdziałów (nie wszystkich):Bolesław Chrobry – królewski zakładnikDzieci GłogowaKról Polski - Święta Jadwiga Władysław Warneńczyk – bohater Polski i Węgier Święty Kazimierz – polski królewicz, patron LitwyKrólewicz Władysław Waza – car moskiewski Święty Stanisław Kostka patron polskich dzieci i młodzieży Michał Broel-Plater Franciszek Dydacki – piętnastoletni powstaniec listopadowyŁukasz Przybylski – patriota niezłomnyDzieci polskie porywane przez Rosjan po powstaniu listopadowym Dzieci i młodzież w powstaniu styczniowymStrajki szkolne w zaborze pruskim. Strajk szkolny we WrześniFilomaci PomorscyBł. Karolina Kózka – polska męczennicaStanisław Rutkowski - szesnastolatek w Legionach PolskichLeopold Lis-Kula - skaut, najmłodszy pułkownik piechotySokołowskie OrlętaOrlęta Lwowskie Stefan Wesołowski - 9-letni obrońca Lwowa, powstaniec śląski i najmłodszy kapral w historii Wojska Polskiego. Kawaler Orderu Virtuti MilitariBohaterowie ZadwórzaNajmłodsi powstańcy wielkopolscy: Stanisław Bączkowski, Roman Piliński, Antoni BeczkowskiMłodzi ochotnicy 1920 r.Tadeusz Jeziorowski, młody obrońca Płocka, odznaczony Krzyżem Walecznych z rąk Piłsudskiego w 1921 roku. Syberyjskie dzieci w Japonii. Tadeusz Jasiński - bohaterski obrońca Grodna w 1939 r. Elwira Barzichowska najmłodsza ofiara Obrony Poczty Polskiej w Gdańsku. Dzieci Zamojszczyzny Harcerze walczący dla Polski w latach okupacji niemieckiej Niemieckie obozy koncentracyjne dla dzieci Helena Wanda Błażusiakówna-Pawlik, pseudonim Lena – ofiara niemieckich zbrodniarzyObóz w Lubawie. Czesław Czubak – autor wspomnień z obozuStefania Podgórska – „Fusia” – polskie dziecko ratujące ŻydówDzieci porwane i zgermanizowaneNajmłodsi powstańcy warszawscyWojciech Zalewski ps. „Orzeł Biały” Teresa Bogusławska 1929 – 1945 – uczestniczka Małego Sabotażu, więziona na Pawiaku, maltretowana w Al. Szucha, najmłodsza poetka Powstania Warszawskiego Polskie dzieci na nieludzkiej ziemiJanusz Zbigniew Niemiec (wł. Janusz Żubryd) – syn żołnierza wyklętego, najmłodszy więzień PRL Konspiracja młodzieżowa po 1944 r.Romek Strzałkowski - bohater poznańskiego czerwcaUczniowie i studenci - pokolenie 1968 r.Młodzi bohaterowie stanu wojennegoStrajki w obronie krzyży w Miętnem i WłoszczowejMłodzi konspiratorzy z Torunia Emil Barchański Grzegorz Przemyk Federacja Młodzieży Walczącej